Kısaca
- Akciğer kanseri erken evrede belirti vermeyebildiği için uzun süren ya da karakter değiştiren öksürükler göz ardı edilmemelidir.
- Kanlı balgam görüldüğünde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması önerilmektedir.
- Sigara kullanmayanlarda da hastalık görülebilir; sigara bırakılması ve maruziyetin azaltılması risk düşürücü temel adımlardır.
Akciğer kanseri dünya genelinde kanser kaynaklı ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer almayı sürdürüyor. Memorial Göztepe Hastanesi Akciğer Merkezi’nden Prof. Dr. Hasan Fevzi Batırel, hastalığın belirtileri, erken tanı ve tedavi yaklaşımları hakkında bilgi verdi.
Geçmeyen ya da karakter değiştiren öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ses kısıklığı, açıklanamayan kilo kaybı ve kanlı balgam akciğer kanserinde görülebilen belirtiler arasında yer alıyor. Bu şikâyetler her zaman kanser anlamına gelmese de uzun sürmeleri, giderek artmaları ya da alışılmış belirtilerden farklılaşmaları durumunda hekim tarafından değerlendirilmeli. Özellikle kanlı balgam görülmesi halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Sigara kullanımı akciğer kanserinin en önemli risk faktörlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak hastalık hiç sigara içmemiş kişilerde de gelişebiliyor. Pasif içicilik, hava kirliliği, radon gazı, asbest gibi mesleki maruziyetler ve ailesel yatkınlık da risk değerlendirmesinde dikkate alınmalı. Tütün kullanımının bırakılması ve kanserojen maddelere maruziyetin azaltılması, riski düşürmeye yönelik temel adımlar arasında.
Elektronik sigara zararsız bir alternatif mi?
Elektronik sigaraların geleneksel sigaraya göre daha zararsız olduğu düşüncesi, bu ürünlerin sağlık risklerinin göz ardı edilmesine yol açabiliyor. Elektronik sigaraların oluşturduğu aerosol; nikotin, kanserojen kimyasallar, ağır metaller ve akciğerlerin derinliklerine ulaşabilen küçük parçacıklar içerebiliyor ve solunum sistemi üzerinde olumsuz etkilere neden olabiliyor. Uzun vadeli etkileri ve akciğer kanseriyle ilişkisi konusunda araştırmalar sürse de bu ürünlerin zararsız olduğu söylenemiyor. Geleneksel sigara ile elektronik sigaranın birlikte kullanılması da riskleri ortadan kaldırmıyor.
Erken tanı ve kişiye özel tedavi
Düşük doz bilgisayarlı tomografi, uygun risk grubundaki kişilerin taranmasında kullanılabiliyor. Tarama kararı yaş, sigara kullanım öyküsü ve diğer risk faktörleri doğrultusunda hekim tarafından verilmeli. Görüntülemelerde saptanan her akciğer nodülünün kanser anlamına gelmediği; nodülün özelliklerine göre takip ya da ileri inceleme planlandığı belirtiliyor.
Akciğer kanseri tanısı konulduğunda tedavi; hastalığın evresi, tümörün özellikleri ve kişinin genel sağlık durumu dikkate alınarak belirleniyor. Cerrahi, kemoterapi, immünoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve radyoterapi tek başına ya da birlikte uygulanabiliyor. Ameliyat öncesinde ya da sonrasında ilaç tedavileri de gündeme gelebiliyor ve tedavi planı patolojik bulgular ile gerekli moleküler testlere göre kişiye özel oluşturuluyor.
Akciğer kanseri cerrahisinde video yardımlı torakoskopik cerrahi (VATS) ve robotik cerrahi gibi minimal invaziv yöntemler, uygun hastalarda açık cerrahiye alternatif olabiliyor. Daha küçük kesilerle yapılan bu yöntemlerin ameliyat sonrası ağrıyı azaltabildiği, hastanede kalış süresini kısaltabildiği ve günlük yaşama dönüşü kolaylaştırabildiği belirtiliyor. Cerrahi yöntemin seçimi tümörün yeri, yaygınlığı ve hastanın genel durumuna göre yapılıyor; temel hedef tümörün onkolojik açıdan uygun biçimde çıkarılması.
Tedavide göğüs cerrahisi, göğüs hastalıkları, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarının iş birliği önem taşıyor. Multidisipliner değerlendirme ile hastalığın evresi ve tümörün özellikleri bütüncül biçimde ele alınarak kişiye özel tedavi planı oluşturuluyor. Tedavi sonrasında düzenli kontrollerin sürdürülmesi ve yeni gelişen ya da artan şikâyetlerin sağlık ekibiyle paylaşılması hastalık yönetiminin önemli bir parçası.
Akciğer kanserinde dikkat edilmesi gereken üç adım
Öksürük geçmiyorsa beklenmemeli: Uzun süren, giderek artan ya da karakter değiştiren öksürük hekim tarafından değerlendirilmeli. Kanlı balgam önemsenmeli: Kanlı balgam görüldüğünde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalı. Erken tanı fırsatı kaçırılmamalı: Sigara kullanımı ve diğer risk faktörleri bulunan kişiler uygun tarama seçeneklerini hekimleriyle değerlendirmeli.
Sigaradan uzak durmak, risk faktörlerini azaltmak ve belirtileri ertelememek akciğer kanseriyle mücadelede kritik önem taşıyor. Her uzun süren öksürük kanser belirtisi değildir; ancak nedeni araştırılmadan göz ardı edilmemelidir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
