Kısaca
- Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kolesterol konusunda toplumda yaygın dört yanlış inancı ve doğru bilgiyi anlattı.
- Sonsöz’e göre kolesterolün normal çıkması her hasta için risksiz olduğu anlamına gelmez; hedef değer kişiye göre değişir.
- Yaşam tarzı değişiklikleri faydalı olsa da çoğu durumda tek başına yeterli olmayabilir ve ilaç tedavisi gerekebilir.
Ülkemizde de dünyada olduğu gibi önde gelen ölüm nedenleri arasında kalp ve damar hastalıkları yer alıyor ve son yıllarda gençlerde de görülmeye başlandı. Acıbadem International Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kolesterole ilişkin toplumda doğru bilinen tehlikeli yanlışlara dikkat çekti.
Yüksek kolesterol, kalp krizi ve inme gibi yaşamı tehdit eden hastalıkların riskini artırabiliyor. Sonsöz, kolesterol hakkında yanlış bilinen bazı konuların hayati risk oluşturabildiğini vurguluyor.
Normal değer risksiz anlamına gelmez
Kolesterolün normal çıkması kalp ve damar sağlığı açısından risk taşımadığı anlamına gelmez. Sonsöz’e göre hedef değer kişiden kişiye değişir; sigara, yüksek tansiyon, diyabet ve yaş gibi risk faktörleri aynı değeri bir kişi için tehlikeli hale getirebilir. Kolesterol belirti vermeden ilerleyebildiği için kalp krizi ve inme riskini artırabilir.
Sonsöz, 59 yaşında, sigara içen ve tansiyonu yüksek bir erkeğin 129 mg/dL kolesterol değeriyle normal olduğunu düşünebildiğini, oysa bu kişinin risk profilinin kalp açısından en az 65-70 yaşındaki bir kişiye benzediğini söyledi. Sonsöz, genel olarak 100 mg/dL ve üzerindeki LDL, yani ‘kötü’ kolesterolün artmış riske işaret ettiğini, ancak hedef değerin kişiye göre farklılaştığını belirtti.
Diyet ve spor tek başına yetmeyebilir
Sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, düzenli egzersiz ve alkolden uzak durmak kolesterolü düşürmede önemli etkenler. Ancak Sonsöz, ilaç tedavisi uygulanmadan bunların yeterli olmadığını söyledi. Sonsöz’e göre sağlıklı alışkanlıklarla kolesterolü düşürmenin oranı yüzde 20-30 civarında; bu yolla 120 olan değer 90’a inebilir. Stentli ve kolesterolü 120 olan bir kişinin ise 55’in altına inmesi gerekir ve bu yalnızca yaşam tarzı değişikliğiyle sağlanamaz. Sonsöz, yapılan bilimsel çalışmaların kolesterolü düşük olanların daha az kalp krizi geçirdiğini gösterdiğini aktardı.
İlaçların yan etkisi korkusu
Kolesterol ilaçlarının olası yan etkilerinden duyulan korku, bazen tedavinin ertelenmesine ya da doktor önermediği halde ilaçların bırakılmasına yol açıyor. Sonsöz, hastaların yan etki korkusuyla yıllarca yüksek kolesterolle yaşayıp kalp-damar hastalığı riskini artırdığını söyledi. Sonsöz’e göre araştırmalar kolesterol ilaçlarının ciddi bir yan etki yapmadığını gösteriyor; nadir de olsa ciddi bir yan etki görüldüğünde hekim olarak son kararı doktorlar veriyor. Sonsöz, doktorun önerdiği ilaç tedavisinin uygulanması ve doktora danışılmadan ilacın bırakılmaması gerektiğini vurguladı.
Takviye gıdalar konusunda uyarı
Sosyal medya, internet ve çevredeki öneriler yoluyla kolesterolü düşürdüğü iddia edilen takviye gıdalara yönelmek, sık yapılan tehlikeli hatalardan biri. Sonsöz, doktor önerisi olmadan kullanılan ‘doğal takviye’ olarak sunulan bazı ürünlerin kullanılan ilaçlarla etkileşime girebileceğini ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyledi. Takviyelere güvenerek ilaç tedavisini ertelemek ya da bırakmanın riski daha da artırdığını belirten Sonsöz, herhangi bir takviye kullanmadan önce hekime danışılması gerektiğini ifade etti.
Kolesterolü düşürmeye yardımcı beş alışkanlık
Sonsöz, kolesterolü düşürmeye katkı sağlayabilecek beş yaşam tarzı önerisini sıraladı. Birincisi kalp dostu beslenmek; doymuş ve trans yağ tüketimini azaltmak, sebze, meyve, kuruyemiş, kuru baklagil, tam tahıllar, lifli gıdalar ve balığa daha fazla yer vermek öneriliyor. Çok düşük karbonhidratlı ya da keto diyetlerinin çoğunlukla doymuş yağdan zengin olduğu ve LDL kolesterolü yükseltebileceği belirtiliyor. Büyük bir beslenme değişikliğinden önce sağlık profesyoneline danışılmalı.
İkinci öneri düzenli fiziksel aktivite. Düzenli hareketin LDL kolesterolü düşürüp HDL kolesterolü yükselttiği belirtiliyor. Yürüyüş, dans, yüzme ya da bahçe işi gibi keyif alınan bir aktiviteyi haftada yaklaşık 150 dakika orta şiddette yapmanın kolesterol dengesini ve kalp sağlığını desteklediği ifade ediliyor.
Üçüncü öneri sigarayı bırakmak. Sigara ve elektronik sigaranın HDL kolesterolü düşürdüğü, sigarayı bırakmanın ise trigliseritlerin düşmesine, HDL’nin yükselmesine ve damarların daha iyi çalışmasına yardımcı olduğu aktarılıyor. Sigara kullanmayanların da sigara dumanına maruz kalmaktan kaçınması gerektiği belirtiliyor.
Dördüncü öneri sağlıklı kiloya ulaşmak ve korumak. Fazla kilosu olanların kilo vermesinin LDL kolesterolü ve trigliseritleri düşürmeye yardımcı olabileceği, sağlıklı kilonun korunmasının ise kalp krizi ve inme riskini azalttığı ifade ediliyor.
Beşinci öneri yeterli ve düzenli uyku. Yetersiz ve düzensiz uykunun düşük HDL ve yüksek LDL ile trigliserit düzeyleriyle ilişkili bulunduğu belirtiliyor. Her gün aynı saatlerde uyuyup uyanmak ve sakin bir uyku ortamı oluşturmak, günde 7-9 saat dinlendirici uykuyla vücudun kolesterol dengesini korumasına destek olabiliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
